واکاوی علل بروز نفاق از منظر قرآن

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، نگاهی گذرا به تاریخ اسلام نشان می‌دهد که نفاق یکی از آسیب‌های جدی در جامعه اسلامی است که به‌گونه‌های مختلف زیان‌های گاه جبران‌ناپذیری به‌جای می‌گذارد و باعث گسیختگی شالوده جامعه می‌شود. نفاق علاوه بر ایجاد دودستگی و تفرقه در میان مردم، موجبِ نفوذ دشمنان خودی و غیرخودی به درون ساختارهای دینی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی می‌شود. همین امر، توجه به زمینه‌ها و علل شکل‌گیری نفاق را دوچندان می‌کند.

کتاب “قرآن و پدیده‌شناسی نفاق و نفوذ؛ به انضمام سخنان مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) درباره نفوذ» در 6 فصل به قلم محمد میرزایی، استادیار دانشگاه علوم اسلامی رضوی، به واکاوی علل بروز نفاق از منظر قرآن کریم در سطوح فردی و اجتماعی پرداخته و راهکارهای رفع و دفع آن‌ را معرفی می‌کند.

“مفهوم‌شناسی نفاق و انواع آن»، “تاریخچه نفاق در اسلام»، “عوامل پیدایش نفاق»، “نشانه‌های نفاق و ویژگی‌های منافقان»، “راهبرد مهار نفاق از دیدگاه قرآن کریم» و “نفاق، آثار و پیامدها» فصل‌های کتاب هستند. در بخش پایانی کتاب نیز رهنمودهای موضوعی مقام معظم رهبری درباره پدیده نفوذ، آثار و مهار آن است.

در مقدمه این کتاب آمده است: “پدیده خطرناک و پنهان نفاق یکی از موانع بزرگ پیشرفتِ جوامع است. وجود این پدیده را می‌توان به خوبی در بخشی از تاریخ اسلام حس کرد و شاهد افرادی سست عنصر و فرصت‌طلب بود که محافظه‌کارانه و از سر نفاق، در میان صفوف مسلمانان نفوذ کردند و با پوشیدن لباس خودی اتحاد مسلمانان را هدف قرار دادند. امروز این پدیده که بنیان زندگی فردی و اجتماعی را به تدریج از میان می‌برد و بزرگ‌ترین آسیب برای دین شمرده می‌شود، چهره‌ای نوین به خود گرفته و در عرصه‌های گوناگون به‌ویژه در عالم سیاست، روح اعتماد و نگاه احترام‌آمیزِ انسان‌ها به یکدیگر را از میان برده است. بررسی‌های تاریخی نشان می‌دهند که نفاق در زمینه‌های گوناگون و در زمان‌های مناسب، دروغ را راست نمایانده و باطل را حق جلوه داده است تا با این حربه، بدعت و انحراف را در مفاهیم دینی پدید آورد.»

براساس متن کتاب در صفحه 23 در ذیل سرفصل “مراتب نفاق» می‌خوانیم: “به‌نظر می‌رسد توجه قرآن‌پژوهان به اشتراکات نفاق در قرآن، مانع دستیابی آنان به جمع‌بندی نهایی درباره مراتب نفاق گردیده است؛ در حالی که بررسی افتراقات آن در قرآن کریم و نیز نوع دستور خداوند به چگونگی برخورد با منافقان و شناخت فضای نزول آیات نفاق، این جمع‌بندی را به خوبی میسر می‌سازد. با شناخت این مراتب می‌توان راهبردهای برخورد با نفاق و مهار آن را دریافت. مراتب نفاق در قرآن با توجه به میزان زیان‌رسانی آن، در سه قسم جای می‌گیرد: نفاق پرخطر، نفاق کم خطر، نفاق رفتاری یا زبانی.»

نویسنده همچنین در صفحه 38 “منافق» را اینگونه معرفی کرده است: “در نگاه دینی، “منافق» کسی است که به تمام یا برخی ضروریات و احکام دین معتقد نباشد و گفتار و رفتارش را برای دستیابی به اهداف غیرمشروع مصروف سازد، یا صرفاً از روی ترس و طمع، به رفتاری انفعالی روی آورد. چنین نفاقی “نفاق اعتقادی – سیاسی» نامیده می‌شود؛ زیرا در آن از یک‌سو، به مبانی و اصول دین اعتقادی وجود ندارد و از سوی دیگر، هدف یا کسب قدرت، گسترش و حفظ آن است، یا تضعیف قدرت مسلمانان، از طریقِ تزویر و نیرنگ. اما چنانچه کسی به اصول و ارکان اسلام باور داشته باشد ولی طمع دستیابی به مال و جاه و مقام، او را بر آن دارد که رفتار و گفتاری پسندیده نشان دهد و ظاهری موجه به نمایش بگذارد، چنین فردی گرفتار “نفاق اخلاقی – اجتماعی» است.»

نخستین چاپ کتاب “قرآن و پدیده‌شناسی نفاق و نفوذ» در 224 صفحه با شمارگان 500 نسخه به بهای 11 هزار تومان از سوی دانشگاه علوم اسلامی رضوی منتشر شده است.

دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.